X
تبلیغات
حیات
 

شايد شما هم افراد زيادي را بشناسيد كه سال هاي زيادي است كه در رژيم هستند. اين افراد معمولا عادت دارند كه هر وقت احساس خطر نمايند و يا وزن شان در مدت محدودي افزايش يابد دست به يك رژيم سخت مي زنند ولي پس از مدتي انگيزه لازم را از دست مي دهند و به رژيم معمول غذايي خود بر گشته و افزايش وزن مجدد پيدا مي كنند. رژيم هاي سخت كه با كاهش شديد انرژي دريافتي همراه است مورد علاقه خيلي از افرادي است كه از افزايش وزن شديد رنج مي برند چراكه آنان تصور مي نمايند با اين شيوه خود را در يك فرصت محدود براي شركت در مراسمي ويژه آماده مي نمايند. ولي از آنجا كه اين نوع رژيم ها با زندگي متعارف كاملا منافات دارد مدت طولاني ادامه نداشته و اگر هم موفقيت زودگذري داشته باشد وزن كاهش يافته سريعا باز مي گردد. به اين رژيم هايي كه با كاهش وزن و افزايش وزن هاي مجدد همراه است رژيم هاي يويويي مي گويند.

اين شكل از رژيم در زنان شايع تر از مردان است. مطالعات گذشته نشان مي دهند: زناني كه وزن شان نوسان دارد نسبت به زناني كه اضافه وزن دارند حتي بيشتر در معرض خطر بيماري هاي قلبي قرار دارند.

يكي از مطالعاتي كه اخيرا در مجله متخصصين قلب آمريكا به چاپ رسيده است نشان مي دهد، رژيم غذايي يويويي خطر بيماري ها و حمله قلبي را در زنان افزايش مي دهد. آن ها دريافتند، كاهش وزن حدود 5 كيلوگرم در سه دوره رژيم يويويي و سپس بازگشت همين ميزان وزن، اين ريسك را حدود 12 درصد افزايش مي دهد. به نظر مي رسد، ارتباط اصلي اين است كه رژيم غذايي yo-yo  باعث كاهش كلسترول خوب خون (HDL) مي شود. HDL يكي از فاكتورهاي اصلي محافظتي عليه بيماري هاي قلبي مي باشد. ديگر مطالعات نيز ارتباط مشابهي را بين رژيم يويو و بيماري قلبي نشان داده اند و همچنين ارتباطات احتمالي نيز بين فشارخون بالا، ديابت و نيز سنگ كيسه صفرا و رژيم هاي نوساني و يا يويويي وجود دارد.

از عوارض ديگر رژيم هاي يويويي آن است كه سال ها رژيم يويو داشتن ممكن است مسبب كمبود مواد مغذي مانند كلسيم(كه ممكن است درطولاني مدت شما را مستعد بروز بيماري پوكي استخوان كند) و يا چربي هاي ضروري امگا(كه سلامتي را از راه هاي گوناگون تحت تاثير قرار مي دهند) شود.

با اين وجود، اين تاثيرات مضر ممكن است براي زنان و نيز همچنين مرداني كه وزن خود را در يك دوره اي از زمان خيلي پايين نگه مي دارند(بدون yo-yo) نيز صحت داشته باشد.

رژيم غذايي يويو ممكن است ازنظر رواني نيز مضراتي داشته باشد، به اين دليل كه مسبب به وجود آمدن احساس نااميدي، گناه، افسردگي و عصبانيت مي شود.

اما خبر خوشايند اين است كه هيچ گاه براي جبران اين آسيب ها دير نيست. اگر در حال حاضر وزن شما مناسب است، از يك رژيم غذايي متعادل كه كالري آن نيز خيلي پايين نباشد، پيروي كنيد و به طور منظم ورزش هايي كه موجب ساخت ماهيچه و در ضمن كاهش وزن مي شود را انجام دهيد. به اين طريق مي توانيد ميزان كلسترول و نيز مواد مغذي خود را بهبود بخشيد.

در ضمن با توجه به سن و ديگر فاكتورها، حتي خواهيد توانست تراكم استخواني خود را افزايش دهيد.

تجويز ريز مغذي هاي ضروري در هنگام رژيم مي تواند از آثار مخرب رژيم هاي غير منطقي جلوگيري نمايد، لذا براي دريافت و نيز نحوه ي اضافه نمودن اين ريز مغذي ها با پزشك متخصص خود مشورت نماييد.

رژيم هاي يويويي و مقاومت به درمان

خيلي از افراد چاق كه سال ها رژيم مي گيرند از اين كه بدن شان مقاوم به درمان شده است ناراحت هستند. اين عقيده كه رژيم غذايي يويويي سوخت و ساز بدن شما را كاهش مي دهد، در حال حاضر به يك اصل تبديل شده است، اما اين موضوع كاملا هم صحيح نيست.

اگر شما وزن كم كرده و مجددا آن وزن كم شده، بازگردد، بدن شما بعد از رژيم گرفتن و بازگشت وزن، نسبت به زمان قبل از رژيم، محتوي بافت ماهيچه اي كمتر و در مقابل داراي چربي بيشتري مي شود. اين موضوع به اين دليل رخ مي دهد كه هنگامي كه شما وزن كم مي كنيد، هم بافت ماهيچه اي و هم چربي را از دست مي دهيد ولي در بيشتر افراد هنگامي كه وزن كم شده مجددا بر مي گردد، بيشتر چربي اضافه مي كنند. چربي از نظر متابوليكي، كمتر از بافت ماهيچه اي فعال است و بنابراين كاهش وزن هاي پياپي و متعاقب آن افزايش وزن، باعث مي شود كسي كه اين به اين نحو رژيم مي گيرد، ميزان متابوليسمش كاهش يافته و كاهش وزن نيز در دفعات بعد دشوار تر شود. 

كاهش وزن شما چه يك بار رژيم گرفته باشيد چه رژيم هاي مكرر داشته باشيد، به دليل كاهش بافت بدن و به ويژه بافت عضلاني كه غير قابل انكار است، موجب كاهش متابوليسم پايه مي شود.

ولي افزايش فعاليت بدني و افزايش انرژي سوخت و ساز از اين طريق علاوه بر تقويت بافت عضلاني آن كاهش متابوليسم پايه را جبران مي نمايد.

لذا راه حل اين موضوع ورزش كردن است. هنگامي كه من در بالا ذكر كردم "زماني كه  بيشتر افراد  بعد از رژيم گرفتن وزن اضافه مي كنند، اين وزن برگشته بيشتر چربي خواهد بود" اشاره نكردم كه اين امر اجتناب ناپذير است. اگر افراد ورزش منظم و كافي داشته باشند، بخشي از وزن برگشتي آن ها بافت ماهيچه خواهد بود.

توصيه هاي رژيم نوين براي جلوگيري از رژيم هاي مكرر

* از آخرين وزني كه داريد خوشحال باشيد اگرچه حتي خيلي هم پايين نباشد. براي افرادي كه رژيم غذايي يويويي داشته اند، داشتن شاخص توده بدني حدود 25 مناسب تر از حدود 23 است. اگر باز هم بخواهيد شاخص توده بدني خيلي پاييني داشته باشيد، اين هم خود دليلي مي شود براي شروع يك سيكل يويو ديگر.

* در ابتدا يك كاهش وزن مستمر و نيز آهسته در حدود دو تا سه كيلوگرم در ماه را هدف قرار دهيد، اين امر با رعايت كردن يك رژيم غذايي مناسب كه روزانه در حدود 500 كالري از كل كالري دريافتي شما را كاهش مي دهد رخ مي دهد. بدانيد كه هر چقدر شما به وزن انتخابي خود نزديك تر مي شويد، كاهش وزن نيز به ميزان قابل توجهي كند مي شود. نگران اين موضوع نباشيد، چرا كه اين يك مكانيسم دفاعي بدن شما مي باشد.

* ورزش هاي هوازي منظم و نيز كاهش دهنده وزن را براي كمك به سوختن كالري و نيز افزايش بافت ماهيچه اي در برنامه خود قرار دهيد. ورزش منظم و حساب شده مي تواند شما را از سال ها ياس و نوميدي به دليل كاهش و افزايش وزن هاي مكرر نجات دهد.

* انگيزه خود را در راستاي دست يابي به هدف تان تقويت كنيد. چرا كه در رژيم غذايي نگاه منفي ناشي از تجربيات ناموفق گذشته راه حلي براي شما نخواهد گشود و از آن جا كه در رژيم غذايي شما بازيگر اصلي هستيد نه پزشك تان، لذا با انگيزه بالا مشكلات گذشته خود را به فراموشي بسپاريد.

* هنگامي كه وزن مناسب و ثابتي داريد و يا نزديك اين وزن هستيد، ورزش منظم و عادات غذايي اصلاح شده را بايد به عنوان بخشي از زندگي تان تا هميشه داشته باشيد.

* هر چه سن بيشتر مي شود و به ويژه در سنين ميانسالي، تغييرات فيزيولوژيكي بدن، به بازگشت راحت تر وزن كم شده كمك مي كند.

اين بدين معني است كه كمي افزايش وزن تدريجي در بيشتر افراد پديده اي طبيعي است، با اين وجود، توصيه هاي بالا را جدي بگيريد.

در سنين پيري، عكس اين اتفاق به طور طبيعي رخ مي دهد و كمي كاهش وزن تدريجي طبيعي است.

دكتر حميدرضا فرشچي

متخصص تغذيه - فوق تخصص ديابت و چاق


+ نوشته شده در  ساعت   توسط  جنید  |